Een ieder die zijn nalatenschap regelt door een testament op te stellen, kan niet vrij beschikken over de verdeling van zijn vermogen onder genoemde erfgenamen. De nabestaanden van een erflater hebben namelijk doorgaans recht op het zogenaamde verplichte deel.
Wanneer een persoon sterft, laten ze meestal activa achter die bekend staan als een landgoed. Dit kunnen bijvoorbeeld spaargelden, aandelen of onroerend goed zijn, die als actieve activa worden beschouwd. Maar schulden kunnen ook deel uitmaken van de nalatenschap van een erflater. Wanneer schulden deel uitmaken van een erfenis, worden ze passief vermogen genoemd. Na het overlijden van een erflater komt de nalatenschap in het bezit van de erfgenamen. Een verklaring van erfrecht is vaak vereist zodat erfgenamen de formaliteiten met betrekking tot de nalatenschap kunnen regelen. Dit moet worden aangevraagd bij de bevoegde rechtbank. Naar aanleiding van dit kan de vereffenaar nalatenschap de nalatenschap aan de ergenamen uitkeren.
Afwikkeling van de nalatenschap tijdens het leven Iedereen die er als erflater voor wil zorgen dat de nalatenschap na overlijden in het bezit komt van bepaalde personen, kan dit regelen door middel van een testament of een erfrecht. In het kader van de zogenaamde testamentaire vrijheid kan de erflater vrij de verdeling van zijn vermogen bepalen.
Vrijheid van testament, erfopvolging en verplichte portie De testamentaire vrijheid is niet onbeperkt. Volgens de wettelijke erfopvolging hebben de naaste verwanten van de overledene recht op een verplicht deel van de erfenis, zelfs als er een testament is waarin andere erfgenamen worden benoemd. De hoogte van het verplichte deel is afhankelijk van de mate van verwantschap. Los daarvan geldt de rechtsopvolging ook als er geen testament of erfovereenkomst is opgemaakt door de erflater.
Regels voor het afwijzen van een erfenis en vermiste erfgenamen Als geen van de erfgenamen de erfenis wil aanvaarden, gaat de nalatenschap over op de staat. Dit is ook het geval als er geen verwanten of andere erfgenamen meer zijn die de nalatenschap zouden kunnen erven.
Rechten en plichten van de erfgenamen
Erfgenamen hebben in principe de mogelijkheid om afstand te doen van een erfenis. Dit dient te gebeuren binnen zes weken na berichtgeving. Als de erfenis wordt aanvaard, erft de begunstigde alle goederen waarop hij recht heeft. Dit geldt voor zowel actieve als passieve activa. Passieve activa betekenen verplichtingen. Het kan ook voorkomen dat erfgenamen schulden hebben, dat wil zeggen schulden, die zij moeten betalen.
Onderzoek van de nalatenschap op schulden
Als erfgenamen niet weten of schulden tot de nalatenschap behoren, kunnen ze de erfrechtbank verzoeken om onderzoek van de erfenis. De bewaarder van de nalatenschap wordt uitgevoerd door een bewaarder van de nalatenschap. Hij is onder meer verantwoordelijk voor het scheiden van het persoonlijk vermogen van de erfgenamen van de nalatenschap, zodat zij niet aansprakelijk hoeven te worden gesteld voor eventuele schulden met het eigen vermogen.